ติดตั้ง Solar PPA vs Solar โซล่าเซลล์โรงงาน ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดีกว่า

ก่อนตัดสินใจติดตั้งโซล่าเซลล์โรงงาน ผู้บริหารส่วนใหญ่จะเจอทางแยกสำคัญคือต้อง เลือกระหว่างสองรูปแบบการลงทุนหลัก ได้แก่ Solar PPA (Power Purchase Agreement) และ EPC (Engineering, Procurement and Construction) ทั้งสองแบบช่วยลดค่าไฟได้เหมือนกัน แต่โครงสร้างทางการเงิน ความเป็นเจ้าของ และภาระความรับผิดชอบระยะยาวนั้นแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

Solar PPA คืออะไร

ในรูปแบบ Solar PPA ผู้ให้บริการจะเป็นผู้ลงทุนออกแบบ ติดตั้ง และดูแลระบบโซล่าเซลล์ทั้งหมดบนหลังคาโรงงานของคุณ โดยที่โรงงานไม่ต้องใช้เงินลงทุนตั้งต้นแม้แต่บาทเดียว เมื่อระบบเริ่มผลิตไฟ โรงงานจะซื้อไฟฟ้าที่ผลิตได้จากระบบในอัตราต่อหน่วยที่ต่ำกว่าค่าไฟจากการไฟฟ้า ตามที่ตกลงไว้ในสัญญา ซึ่งโดยทั่วไปมีอายุสัญญาประมาณ 10 ถึง 15 ปี

หัวใจของโมเดลนี้คือการ โอนความเสี่ยงด้านการลงทุนและประสิทธิภาพระบบ ไปให้ผู้ให้บริการทั้งหมด โรงงานจึงลดภาระค่าไฟได้ตั้งแต่เดือนแรก โดยไม่กระทบกระแสเงินสด และไม่ต้องรับผิดชอบการซ่อมบำรุงใดๆ ตลอดอายุสัญญา

ส่วน EPC คือรูปแบบที่โรงงานเป็นผู้ลงทุนเองทั้งหมด โดยว่าจ้างบริษัทรับติดตั้งให้ทำหน้าที่ออกแบบ จัดหาอุปกรณ์ และก่อสร้างระบบให้แล้วเสร็จ เมื่อส่งมอบงาน กรรมสิทธิ์ในระบบโซล่าเซลล์ทั้งหมด จะตกเป็นของโรงงานทันที ผลประหยัดค่าไฟที่เกิดขึ้นจึงเป็นของโรงงานเต็มจำนวน แต่แลกกับการที่ต้องใช้เงินลงทุนก้อนใหญ่ตั้งแต่ต้น และต้องรับผิดชอบการดูแลบำรุงรักษาระบบเอง หลังพ้นช่วงระยะเวลารับประกัน

ระยะเวลาคืนทุนของการติดตั้งแบบ EPC สำหรับโรงงานทั่วไปมักอยู่ที่ประมาณ 3 ถึง 7 ปี ขึ้นอยู่กับขนาดระบบและปริมาณการใช้ไฟ หลังจากนั้นไฟฟ้าที่ผลิตได้เกือบทั้งหมด จะกลายเป็นผลประหยัดสุทธิของกิจการไปตลอดอายุการใช้งานของระบบซึ่งอาจยาวถึง 20-25 ปี

ตารางเปรียบเทียบ PPA กับ EPC แบบเห็นภาพรวม

มองผ่านมุมการเงิน: จ่ายค่าไฟ กับ จ่ายเงินลงทุนก้อนโต

ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดระหว่างสองโมเดลนี้อยู่ที่วิธีจัดการเงินทุน Solar PPA เปลี่ยนต้นทุนพลังงานจาก "การลงทุน" ให้กลายเป็น "ค่าใช้จ่ายตามการใช้งาน" โรงงานจ่ายเฉพาะค่าไฟที่ผลิตได้จริงเป็นรายเดือน ทำให้ไม่กระทบงบลงทุนหลัก และง่ายต่อการอนุมัติภายในองค์กรที่ต้องการรักษาสภาพคล่องไว้ใช้กับเครื่องจักรหรือขยายกำลังการผลิต

ในขณะที่ EPC ต้องใช้เงินลงทุนครั้งเดียวก้อนใหญ่ ตั้งแต่หลักล้านถึงหลายสิบล้านบาท ขึ้นอยู่กับขนาดระบบ แต่ผลตอบแทนที่ได้กลับมาคือความเป็นเจ้าของสินทรัพย์เต็มรูปแบบ และค่าไฟที่ประหยัดได้ทั้งหมดจะตกเป็นผลกำไรของกิจการโดยตรงหลังจุดคืนทุน

โรงงานที่มีงบลงทุนจำกัดหรือให้ความสำคัญกับกระแสเงินสดมักเลือก Solar PPA ส่วนโรงงานที่มีเงินทุนพร้อมและมองผลตอบแทนระยะยาวเป็นหลัก มักเลือกเส้นทาง EPC

มองผ่านมุมความเสี่ยงและภาระการดูแลระบบ

ระบบโซล่าเซลล์มีอายุการใช้งานยาวนานหลายสิบปี และจำเป็นต้องได้รับการบำรุงรักษาตามรอบ เช่น การล้างแผง การตรวจสอบค่าความร้อนของแผง (Thermal Scan) และการตรวจสอบระบบกราวด์ ในรูปแบบ Solar PPA ภาระทั้งหมดนี้เป็นความรับผิดชอบของผู้ให้บริการตลอดอายุสัญญา หากระบบผลิตไฟได้ต่ำกว่าที่ตกลง ความเสี่ยงจะตกอยู่ที่ผู้ให้บริการ ไม่ใช่โรงงาน

ส่วนในรูปแบบ EPC โรงงานจะได้รับการรับประกันจากผู้ติดตั้งในช่วงแรกเท่านั้น เมื่อพ้นระยะประกันแล้ว โรงงานต้องตั้งงบและวางแผนบำรุงรักษาระบบด้วยตนเอง หากขาดวินัยในการดูแล ประสิทธิภาพของระบบจะค่อยๆ ลดลงแบบคืบคลาน และสะสมเป็นต้นทุนค่าเสียโอกาสในระยะยาวโดยที่ผู้บริหารอาจไม่ทันสังเกต

สิทธิประโยชน์ทางภาษี BOI แบบไหนได้เปรียบกว่า

หากโรงงานมีแผนใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีจาก BOI สำหรับการติดตั้งระบบพลังงานแสงอาทิตย์ รูปแบบ EPC จะได้เปรียบกว่า Solar PPA อย่างชัดเจน เพราะเงื่อนไขการขอสิทธิ BOI กำหนดให้ผู้ที่ลงทุนในระบบเป็นผู้ยื่นขอสิทธิได้เท่านั้น เมื่อโรงงานเป็นเจ้าของระบบเองผ่านการทำ EPC จึงสามารถนำมูลค่าการลงทุนไปยื่นขอลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคล และหักค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ ทางบัญชีได้เต็มที่ ในขณะที่ Solar PPA เจ้าของระบบตัวจริงคือผู้ให้บริการ โรงงานจึงไม่มีสิทธิ์ยื่นขอ BOI ในส่วนนี้

อย่างไรก็ตาม โรงงานที่เลือก Solar PPA ยังคงได้ประโยชน์ด้าน ESG และภาพลักษณ์การใช้พลังงานสะอาด ซึ่งสามารถนำไปใช้ในรายงานความยั่งยืนขององค์กรได้เช่นกัน เพียงแต่ไม่ใช่ในรูปแบบการลดหย่อนภาษีโดยตรง

โรงงานแบบไหนควรเลือก PPA และแบบไหนควรเลือก EPC

เช็กลิสต์ตัดสินใจก่อนเซ็นสัญญา

ก่อนเลือกโมเดลใดโมเดลหนึ่ง ลองตอบคำถามเหล่านี้กับทีมผู้บริหารของโรงงานให้ครบก่อน

1. โรงงานมีงบลงทุนพร้อมสำหรับการซื้อระบบเองหรือไม่
2. ต้องการเห็นผลประหยัดค่าไฟเร็วภายในไม่กี่เดือน หรือยอมรอจุดคืนทุนได้
3. มีทีมงานหรืองบประมาณสำหรับดูแลบำรุงรักษาระบบในระยะยาวหรือไม่
4. มีแผนใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษี BOI ร่วมกับโครงการนี้หรือไม่
5. มีแผนย้ายสถานที่หรือเปลี่ยนแปลงการใช้งานหลังคาภายใน 5-10 ปีข้างหน้าหรือไม่

หากคำตอบส่วนใหญ่โน้มไปทาง "ไม่พร้อม" หรือ "ต้องการความยืดหยุ่นทางการเงิน" Solar PPA มักเป็นคำตอบที่เหมาะกว่า แต่หากโรงงานมีความพร้อมด้านเงินทุนและต้องการผลตอบแทนสูงสุดในระยะยาว การทำ EPC ก็เป็นทางเลือกที่คุ้มค่าไม่แพ้กัน

สรุป: ไม่มีแบบไหนดีกว่ากันเสมอไป ขึ้นอยู่กับเป้าหมายธุรกิจ

ทั้ง Solar PPA และ EPC ต่างช่วยให้โรงงานลดต้นทุนค่าไฟฟ้าได้จริง เพียงแต่ตอบโจทย์คนละแบบ Solar PPA เหมาะกับโรงงานที่ต้องการเริ่มประหยัดทันทีโดยไม่ใช้เงินลงทุนและไม่รับความเสี่ยง ส่วน EPC เหมาะกับโรงงานที่มีเงินทุนพร้อม ต้องการเป็นเจ้าของระบบ และต้องการใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษี ทีมวิศวกรที่มีประสบการณ์ทั้งสองรูปแบบจะช่วยวิเคราะห์ข้อมูลค่าไฟ พื้นที่หลังคา และเป้าหมายทางการเงินของแต่ละโรงงาน เพื่อแนะนำแนวทางที่เหมาะสมที่สุดก่อนตัดสินใจเซ็นสัญญา